دوم - تقوى من الله و از خوف خدا ، و آن ترك امور مشتبه به حرام است تا برسد به آنچه حرام باشد . سوم - تقوى از خوف آتش و عقاب پروردگار ، و آن ترك محرمات است . صورت اول تقوى خاص الخاص است ، و مخصوص مىشود به خواص مؤمنين و بندگان مخصوص پروردگار متعال و اولياء حق تعالى . و صورت دوم تقوى خاص است ، و اختصاص پيدا مىكند به افرادى كه در راه سلوك و در طريق تكميل ايمان و در مقام رياضت و مجاهدت هستند . و صورت سوم تقوى عام است ، و براى همهء طبقات كه در راه خداشناسى و اسلام هستند شامل مىشود . و تقوى و حالت خوددارى از خلاف و عصيان از لحاظ حصول صفاء و طهارت ، مانند آب صافيست كه در نهرى جارى مىشود ، و درختهاى گوناگون به شكلها و جنسها و رنگهاى مختلف كه در اطراف آن نهر هستند ، از آن آب استفاده كرده ، و هر درختى به اختلاف استعداد و نيازمندى ، و به تناسب خصوصيات طعم و مزه و لطافت و رنگ خود از آن تغذى مىكنند ، سپس مردم از آن درختها به انواع مختلف استفاده كرده ، و از چوب و برگ و ميوه‌هاى آنها به اقتضاى طبايع و خصوصيات آنها منتفع مىگردند . خداوند متعال مىفرمايد : درختهايى كه از شاخه‌هاى مترادف و غير مترادف متشكل شده و از آب يك رنگ و واحدى مشروب مىشوند و ما برترى و امتياز مىدهيم برخى از آنها را به بعضى ديگر . [ ( شرح ) ] كلمهء تقوى از وقايه است ، و به معنى حفظ و نگهدارى نفس است ، و هر فردى به اقتضاى مرتبهء ايمان و معرفت و نيروى روحانى خود ، مىتواند از حقيقت تقوى به همان ميزان